EERST ZIEN DAN GELOVEN

 

Mijn vragen zijn een antwoord op de  vraag van de schrijfster. De karakters en de emoties zijn onvoldoende uitgewerkt. Als ze wel waren uitgewerkt, zou ik meegezogen zijn in het verhaal zonder me af te vragen waarom de personages handelen zoals ze handelen. Ik zou dan hun gedrag begrepen hebben.

Maar hoe doe je dat, een karakter uitwerken? Misschien kan ik dat het beste illustreren aan de hand van het échte leven. Als mijn man me vertelt dat hij zo’n verlegen collega heeft, geloof  ik hem dan op zijn woord? Of  dringt het pas  tot mij door als hij voorbeelden geeft of, nog beter, als ik die collega zelf ontmoet en ervaar hoe hij me niet durft aan te kijken en alleen maar onverstaanbare dingen mompelt?

Zo werkt het bij schrijven ook.

Een schrijver moet niet vertellen dat iemand jaloers is. Hij moet de lezer scènes  en details voortoveren waarin de jaloerse vrouw stiekem de sms'jes  en de mails van haar vriend leest of verhindert dat hij op een feestje met een andere vrouw danst. Woorden moeten plaatjes oproepen. Beelden. Dan ‘zien’ we het en geloven we het als lezer.  Show don’t tell zeggen de Amerikanen. Ik vind het de  belangrijkste opgave voor een schrijver.

Wat voor karakters geldt, gaat ook op voor emoties. Ook emoties moet je tonen. Het is niet genoeg om te vertellen dat iets zenuwslopend is. De lezer is pas overtuigd als hij ziet hoe het personage op zijn nagels bijt, geen minuut rustig kan  blijven zitten of opspringt  bij elk onverwacht geluid.

Mag je dan als schrijver  nooit iets vertellen? Ik vind van wél. De onbelangrijke dingen mag je vertellen. De belangrijke dingen moet je tonen.

En wat belangrijk is en wat onbelangrijk?  Tja. Dat hangt af van wat je als schrijver wil overdragen, van het thema dus. In een verhaal over ontrouw zijn andere dingen belangrijk dan in een verhaal over blinde ambitie. Je moet dus goed weten waar je verhaal over gaat. Dat je dat vaak pas weet als het klaar is of als je een flink eind op weg bent, is de uitdaging van het schrijverschap. Niemand heeft gezegd dat het een gemakkelijk vak is. En ook dat moet je ‘zien’ voor je het gelooft.